San Nicolao – Hedendaagse kunst

SAN NICOLAO Hedendaagse kunst

SAN NICOLAO Hedendaagse kunst is de eerste nieuwe BAC-site (Bellano Arte Cultura), de route die door het historische centrum van het dorp loopt en verrijkt is met culturele evenementen.

San Nicolao ligt aan de rand van het historische centrum en is bereikbaar via het dichte netwerk van steegjes. Het ligt op het punt waar de oude weg naar het hoge meer en vervolgens naar de Valtellina uitkwam in de smalle straatjes van het dorp: op die plek, aan de zijkant van de kerk, bevond zich een van de belangrijkste toegangspoorten tot Bellano, terwijl aan de linkerkant de toegang was tot de sacristie en het kleine klooster, die vandaag de dag niet meer bestaan.

De toewijding aan Sint Nicolaas is te danken aan de nabijheid van het Sentiero del Viandante (Wandelpad), aangezien het in het Alpengebied gebruikelijk was om gebouwen te vinden die aan de heilige waren gewijd in de buurt van paden of doorgaande wegen die bestemd waren voor reizigers en pelgrims.

Het gebouw heeft zowel op historisch als op structureel vlak talrijke wisselvalligheden ondergaan. Het bestaan ervan is al bekend sinds 1295, het jaar waarin voor fiscale doeleinden een lijst werd opgesteld waarin het bestaan van een klooster van de Umiliati op de plaats waar de tempel staat, wordt vermeld. Deze religieuze gemeenschap bloeide vele eeuwen lang in Bellano, totdat ze in 1571 door paus Pius V werd opgeheven. Vanaf dat moment kwam het klooster onder het gezag van de commendatari en kwam het aan het einde van de 18e eeuw in particuliere handen, hoewel de religieuze praktijken tot halverwege de 19e eeuw in de kerk bleven plaatsvinden. Nadat de kerk was ontwijd, werd deze een opslagplaats van de zijdefabriek Gavazzi, terwijl de rest van het klooster werd afgebroken.

De gevel met de hoofdingang en het eerste deel van de kerk zijn een toevoeging aan het oorspronkelijke gebouw en dateren waarschijnlijk uit de zestiende eeuw. Het centrale gedeelte en het achterste gedeelte, bestaande uit twee traveeën, liggen niet in elkaars verlengde, waarschijnlijk vanwege de belangrijke weg die langs de zuidkant liep. De twee ruimtes, die in de loop der tijd zijn toegevoegd en het kerkgebouw naar het westen doen uitsteken, worden ingeleid door een soort versierde triomfboog: de aanwezigheid van fresco’s die dateren uit het einde van de veertiende eeuw bevestigen opnieuw de oude stichting van het complex, en de versieringen op de westelijke muur van het laatste toegevoegde deel, die dateren uit de zestiende eeuw, lijken te bevestigen dat deze werken nog in de tijd van de Umiliati plaatsvonden, aangezien er nog steeds figuren van monniken van de orde herkenbaar zijn.

Hoewel het grootste deel van de decoraties verloren is gegaan, zijn er intern enkele fragmenten van fresco’s uit de veertiende eeuw bewaard gebleven. In de eerste boog zijn de Verlosser, zes profeten en de Annunciatie te herkennen, in de nis van de linkerwand van de tweede ruimte zijn het Agnus Dei en twee heiligen te zien, en in de apsis zijn fragmenten van heiligen en sporen van een groot kruisbeeld te zien. Deze werken behoren tot de oudste fresco’s in de provincie. De grotesken en de twee heiligen in de eerste ruimte zijn van latere datum en dateren uit de zestiende eeuw; de decoraties en portretten in de tweede ruimte zijn daarentegen uit de zeventiende eeuw. Het grootste deel van de decoraties en het altaarstuk dat in de loop der tijd in pastorale bezoeken wordt genoemd, zijn echter niet bewaard gebleven tot op de dag van vandaag.

San Nicolao onderging in 2024 een ingrijpende renovatie.

Het architecturale project voorzag in de toevoeging van een dubbele driehoekige vide, onafhankelijk van het bestaande metselwerk, in de ontwijde kerk van San Nicolao, met als doel de dubbele hoogte te behouden die zo kenmerkend is voor de ruimte en tegelijkertijd de tentoonstellingsoppervlakte te vergroten. Het ontwerp sluit aan bij de rijke historische lagen die het gebouw vertelt door zijn architectonische morfologie en fresco’s, die getuigen van de verschillende levens die het gebouw sinds de 12e eeuw hebben bewoond. De conservatieve restauratie concentreerde zich op het herstel van het pleisterwerk en de middeleeuwse en renaissancistische fresco’s, op het herstel van verborgen decoratieve delen en op de behandeling van alle originele oppervlakken, zoals het bakstenen gewelf van de apsis of de muren met zichtbare stenen. Er zijn ook verbeteringen aangebracht aan het functionele gedeelte van het gebouw, zoals de volledige renovatie van het dak, de binnenvloeren en de ramen en deuren, de renovatie van de installaties, de integratie van een nieuwe badkamer in de kelder en de creatie van een nieuwe, op maat gemaakte verlichtingsinstallatie.

De begane grond is gereserveerd voor tijdelijke tentoonstellingen. Voor deze ruimte zijn mobiele tentoonstellingsdragers gemaakt die aan elk type werk kunnen worden aangepast, waardoor de muren van de kerk worden beschermd en een veelheid aan opstellingsscenario’s mogelijk is. De werken van Danilo Vitali worden tentoongesteld op de eerste verdieping van het gebouw, waar ze aan het plafond hangen en lichtjes in de ruimte zweven: de koperen vissen, de hoofdrolspelers van de tentoonstelling, zweven in de leegte als een “hangend aquarium”, samen met andere figuren die een dromerig universum vertellen dat bestaat uit vruchten, bladeren, bomen en een site-specifiek bestiarium.